Ekran Parçaklığını Ayarlama ve Göz Rahatlığı

Akşam saatlerinde ekrana bakarken gözleriniz yanıyor, başınız ağrıyor ve yazılar bulanıklaşıyorsa yalnız değilsiniz. "Bilgisayar ekranı gözler yoruluyor çözüm" arayan çoğu kişi pahalı gözlükler veya özel ekranlar arıyor; oysa sorunun büyük kısmı birkaç ayarla ve birkaç alışkanlıkla çözülüyor. Aşağıda hem neden yorulduğunuzu hem de sırayla ne yapmanız gerektiğini anlatıyorum.

Gözlerim neden yoruluyor? Ekran gerçekten zararlı mı?

Ekranın kendisi gözü "bozmuyor". Yorgunluğun asıl sebepleri şunlar:

• Parlaklık uyumsuzluğu: Ekran, bulunduğunuz odadan çok daha parlak ya da çok daha karanlıksa göz sürekli uyum sağlamaya çalışır ve yorulur.
• Az göz kırpma: Ekrana odaklandığımızda göz kırpma sıklığı belirgin şekilde azalır. Göz yüzeyi kurur, batma ve kızarma başlar.
• Sabit odak mesafesi: Saatlerce aynı uzaklığa bakmak, odaklamayı sağlayan kasları kasılı tutar.
• Yansıma ve titreşim: Arkadaki pencerenin ekrana vurması ya da düşük parlaklıkta bazı panellerde oluşan titreşim de rahatsızlık verir.

Adım adım: Ekranı gözünüze göre ayarlama

1. Önce odayı düzenleyin, sonra ekranı. Ekranı pencereye sırtınız dönük değil, pencereye yan gelecek şekilde yerleştirin. Arkanızda parlak bir ışık kaynağı varsa ekranda yansıma olur; karşınızda varsa gözünüz kamaşır. Oda tamamen karanlıkken parlak ekrana bakmak en yorucu senaryodur, masa lambası açın.

2. Parlaklığı "beyaz kağıt testi" ile ayarlayın. Boş bir Word ya da Not Defteri sayfası açın. Yanınıza beyaz bir kağıt koyun. Ekrandaki beyaz, kağıttaki beyazla aynı tonda görünene kadar parlaklığı azaltın ya da artırın. Dizüstü bilgisayarlarda bunu Fn tuşu ile güneş simgeli tuşları birlikte kullanarak yapabilir, Windows'ta bildirim panelindeki parlaklık çubuğundan da ayarlayabilirsiniz.

3. Kontrastı yükseltin, parlaklığı düşürün. Yeni başlayanların en sık karıştırdığı iki şey. Parlaklık, ekranın ne kadar ışık yaydığıdır; kontrast ise siyah ile beyaz arasındaki farktır. Yazıyı okuyamıyorsanız çözüm parlaklığı sonuna kadar açmak değil, kontrastı ve yazı boyutunu artırmaktır.

4. Gece modunu açın. Windows'ta Ayarlar > Sistem > Ekran içindeki Gece ışığı seçeneği ekranın mavi tonunu azaltıp sarıya çeker. Akşam saatleri için otomatik zamanlama kurabilirsiniz. İlk gün renkler garip gelir, iki gün içinde alışırsınız.

5. Yazıyı büyütün. Gözünüzü kısarak okuyorsanız sorun parlaklıkta değil boyuttadır. Windows'ta Ayarlar > Sistem > Ekran > Ölçek bölümünden %125 veya %150 deneyin. Tarayıcıda Ctrl ile + tuşuna basmak da anında büyütür; kısayollarla çalışmayı anlattığımız yazıda bu tür pratik tuş birleşimlerinin listesi var.

6. Yenileme hızını kontrol edin. Ayarlar > Sistem > Ekran > Gelişmiş ekran ayarları bölümünde ekranınızın desteklediği en yüksek değeri seçin. Düşük yenileme hızı bazı kişilerde baş ağrısı yapar.

7. Mesafeyi ve yüksekliği düzeltin. Ekran gözünüzden yaklaşık bir kol boyu uzakta olmalı ve ekranın üst kenarı göz hizanızın biraz altında kalmalı. Dizüstü bilgisayarı doğrudan masaya koyduğunuzda boynunuz öne eğilir; altına bir yükseltici koyup harici klavye kullanmak hem boyun hem göz için rahatlatıcıdır.

8. 20-20-20 kuralını uygulayın. Her 20 dakikada bir, yaklaşık 20 saniye boyunca 6 metre kadar uzaktaki bir noktaya bakın. Pencereden dışarı bakmak en kolayı. Bu kısa mola, odak kaslarını gevşetir. Telefonunuza hatırlatıcı kurun.

9. Ekranı temizleyin. Toz ve parmak izi, ışığı dağıtarak görüntüyü siliklendirir. Mikrofiber bez ve hafif nemli bir bezle, bilgisayar kapalıyken silin. Kimyasal temizleyici kullanmayın.

Sık yapılan hatalar

• Parlaklığı sonuna kadar açık bırakmak. "Daha net görüyorum" hissi ilk dakikalarda doğrudur, ikinci saatte gözünüz yanmaya başlar. Üstelik dizüstü bilgisayarda batarya ömrünü de en çok tüketen ayardır.
• Karanlık odada çalışmak. Işıkları kapatıp yalnızca ekranın aydınlattığı bir ortamda çalışmak, göz için en zorlu koşuldur.
• Sorunu yalnızca gözlükte aramak. Mavi ışık filtreli gözlük bazı kişilere iyi gelir ama yansıma, yanlış mesafe ve mola vermeme sorunlarını çözmez.
• Yavaşlayan bilgisayarı görmezden gelmek. Takılan, kare atlayan bir görüntü de göz yorgunluğu yapar. Sistem sürekli zorlanıyorsa bellek kullanımını ve açılışta çalışan programları gözden geçirmek, hatta işlemci sıcaklığını kontrol etmek işe yarar.
• Ekran sürücüsünü güncellememek. Eski ekran kartı sürücüsü yanlış çözünürlük ve bulanık yazı üretebilir. Doğru çözünürlük, panelin "önerilen" değeridir.