Ses Sorunu Çözme ve Ses Kartı Ayarları

Film başlıyor, kulaklığı takıyorsunuz ve hiçbir şey duymuyorsunuz. Ya da hoparlörden çıtır çıtır sesler geliyor. Panik yapmadan önce bilmeniz gereken şu: ses sorunlarının büyük kısmı donanım arızası değil, yanlış bir ayar ya da uykuya dalmış bir sürücüdür. Aşağıda, laptop sesinden gelmiyorsa nasıl yapılır sorusuna en kolay adımdan en teknik adıma doğru sırayla cevap veriyoruz.

Önce şunu soralım: ses gerçekten yok mu, yoksa yanlış yere mi gidiyor?

Bilgisayar sesi tek bir yerden çıkarmaz. Hoparlör, kulaklık girişi, HDMI ile bağlı monitör, Bluetooth kulaklık… Windows bunlardan birini "varsayılan" seçer ve sesi oraya gönderir. Televizyona HDMI kablosu takıp sonra çıkardığınızda, sistem hâlâ televizyona konuşuyor olabilir. Yani ses aslında var; sadece sizin duyamadığınız bir kanaldan akıyor.

Bu yüzden ilk kontrol, saatin yanındaki hoparlör simgesidir. Simgeye tıklayıp çıkış aygıtının adına bakın: "Hoparlör (Realtek)" yazıyorsa doğru yoldasınız, "Monitör" ya da bir kulaklık markası yazıyorsa suçluyu bulmuş olabilirsiniz.

Adım adım tanılama

1. Ses seviyesini iki yerden kontrol edin. Klavyedeki ses tuşu (genelde F1–F3 arasında, hoparlör çizimli) sessize almış olabilir. Ayrıca uygulamanın kendi ses ayarı kapalı olabilir; YouTube'un oynatıcısındaki hoparlör ayrı çalışır. Klavye kısayolları konusunda kafanız karışıyorsa, özel tuşlar ve kısayollarla ilgili rehberimiz işinizi kolaylaştırır.
2. Kulaklık fişini takıp çıkarın. Fiş yarım takılı kaldığında laptop "kulaklık var" sanır ve hoparlörü kapatır. Fişi tam oturtup çıkarmak bu takılmayı çoğu zaman çözer. Bluetooth kulaklık kullanıyorsanız bağlantıyı kesip tekrar eşleştirin.
3. Doğru çıkış aygıtını seçin. Hoparlör simgesine sağ tıklayıp Ses ayarları'nı açın. Çıkış bölümünden dahili hoparlörü seçin ve hemen altındaki test düğmesiyle deneyin. Aygıt listede hiç görünmüyorsa bir sonraki adıma geçin.
4. Ses sorun gidericisini çalıştırın. Ayarlar içindeki sorun giderme aracı, kapalı kalmış aygıtı, yanlış örnekleme hızını veya durmuş bir servisi çoğu zaman kendi başına düzeltir. Beş dakikanızı alır, denemeye değer.
5. Windows Audio servisinin çalıştığını doğrulayın. Başlat'a "services.msc" yazıp açın, listede Windows Audio ve Windows Audio Endpoint Builder satırlarını bulun. Durumları "Çalışıyor" değilse sağ tıklayıp başlatın, başlangıç türünü Otomatik yapın.
6. Ses kartı sürücüsünü yenileyin. Aygıt Yöneticisi'ni açın, "Ses, video ve oyun denetleyicileri" başlığını genişletin. Yanında ünlem işareti varsa sürücü sorunlu demektir. İlk denemeniz sağ tıklayıp Sürücüyü güncelleştir olsun. Düzelmezse aygıtı kaldırın ve bilgisayarı yeniden başlatın; Windows temel sürücüyü kendisi kurar.
7. Üreticinin sitesinden sürücü indirin. Windows'un kurduğu genel sürücü bazen laptopunuzun hoparlör düzeniyle uyumsuz olur. Laptop markasının destek sayfasına model numaranızla girip ses (audio) sürücüsünü indirmek en sağlıklı çözümdür. Eski sürücüyü tam olarak temizlemek isterseniz, yazılım kalıntılarını silme yazımızdaki mantık burada da geçerli.
8. Ses geliştirmelerini kapatın. Ses ayarlarında aygıtın özelliklerine girin, "Geliştirmeler" ya da "Uzamsal ses" gibi seçenekleri devre dışı bırakın. Cızırtı, boğuk ses ve kesintili çalma şikâyetlerinin arkasında sıklıkla bunlar vardır.
9. Farklı bir kaynakla test edin. Sorun tek bir programda mı, her yerde mi? Tarayıcıda ses var ama oyunda yoksa mesele o uygulamanın ayarındadır. Windows'un ses mikserinde her uygulamanın seviyesi ayrı ayarlanabilir; bir tanesi dibe çekilmiş olabilir.
10. Donanımı son sırada suçlayın. Kulaklıkla ses geliyor ama hoparlörden gelmiyorsa hoparlör ya da bağlantı kablosu arızalı olabilir. Kulaklıkla da hiç ses yoksa ve sürücü sağlıklı görünüyorsa, anakart üzerindeki ses yongası konuşulur. Bu noktada servis düşünmek mantıklıdır.

Sık yapılan hatalar

• İlk hamlede sürücü silmek. Sessize alınmış bir tuş yüzünden sürücü kaldırıp sistemi daha karışık hale getirenler az değil. Kolaydan başlayın.
• Rastgele "sürücü güncelleme" programları kurmak. Bu tür araçlar yanlış sürücü kurabilir, reklam yazılımı getirebilir. Sürücü ya Windows Update'ten ya üreticinin sitesinden alınır. Kötü amaçlı yazılım riski konusunda ayrı bir yazımız var.
• Kulaklık girişini mikrofon girişine takmak. Bazı laptoplarda tek birleşik giriş, bazılarında iki ayrı delik vardır. Simgelere bakın.
• Ses gelmiyor diye sistemi sıfırlamak. Sıfırlama en son çaredir; ses sorunlarının neredeyse hiçbiri bunu gerektirmez.
• Bluetooth kulaklığın şarjını unutmak. Şarjı biten kulaklık bazen bağlı görünmeye devam eder ve sesi yutar.
• Aynı anda birden çok değişiklik yapmak. Bir ayarı değiştirip test edin, sonra diğerine geçin. Yoksa neyin işe yaradığını asla bilemezsiniz.

Hangi belirti neyi işaret eder?