Silinen Dosyaları Geri Yükleme Yöntemleri

Yanlışlıkla "Sil" tuşuna basmak ya da bir klasörü toptan temizlerken içindeki tek önemli belgeyi fark etmemek herkesin başına gelir. İyi haber şu: silinen bir dosya çoğu zaman diskten hemen yok olmaz. Kötü haber ise geri getirme şansının her geçen dakika azalmasıdır. Aşağıda, konuya yeni başlayan birinin adım adım uygulayabileceği yöntemleri, en basitinden en teknik olanına doğru sıralıyoruz.

Dosya silindiğinde gerçekte ne oluyor?

Bir dosyayı sildiğinizde işletim sistemi genellikle o dosyanın kaydını siler, verinin kendisini değil. Diskte dosyanın durduğu alan "boş" olarak işaretlenir ve yeni veri gelene kadar orada bekler. Kurtarma programlarının yaptığı iş de tam olarak budur: "boş" işaretli alanları tarayıp içinde hâlâ anlamlı veri kalıp kalmadığına bakar.

Peki bu ne kadar sürer? Kesin bir süre yok. Diske hiç dokunmazsanız veri aylarca orada kalabilir. Ama bilgisayarı kullanmaya devam ederseniz, Windows güncellemeleri, tarayıcı önbelleği ve indirdiğiniz dosyalar o alanı doldurur. Bu yüzden ilk kural şudur: dosyanın silindiğini fark ettiğiniz anda o diske yazma işlemini durdurun.

Adım adım kurtarma

1. Önce Geri Dönüşüm Kutusu'na bakın. En sık atlanan yer burasıdır. Masaüstündeki simgeye çift tıklayın, arama kutusuna dosya adının bir parçasını yazın. Bulduğunuzda sağ tıklayıp "Geri Yükle" deyin; dosya silindiği klasöre geri döner. Shift+Delete ile silinmiş ya da kutu boşaltılmışsa bu adımı geçin.

2. Dosya adını ve uzantısını hatırlamaya çalışın. Sonraki adımlarda arama yaparken çok işinize yarar. Uzantıyı bilmiyorsanız en azından türünü belirleyin: belge mi (.docx, .pdf), fotoğraf mı (.jpg, .png), tablo mu (.xlsx)?

3. Bulut ve program içi yedekleri kontrol edin. Dosya OneDrive, Google Drive veya benzeri bir klasördeyse, servisin web arayüzündeki çöp kutusunda genellikle bir süre daha durur. Word ya da Excel belgesi kaybolduysa programı açıp "Son kullanılanlar" listesine ve "Kaydedilmemiş belgeleri kurtar" seçeneğine bakın.

4. Windows'un "Önceki Sürümler" özelliğini deneyin. Dosyanın bulunduğu klasöre sağ tıklayın, Özellikler > Önceki Sürümler sekmesine geçin. Sistem koruması veya Dosya Geçmişi açıksa burada tarihli anlık görüntüler listelenir. Uygun tarihi seçip klasörü eski hâline döndürebilirsiniz.

5. Bir silinmiş dosya kurtarma programı indirin — ama doğru yere. Programı kesinlikle dosyanın silindiği diske indirmeyin. Kaybınız C: sürücüsündeyse programı bir USB belleğe indirip oradan çalıştırın. Taşınabilir (portable) sürümler bu iş için idealdir.

6. Hızlı tarama ile başlayın. Programı açın, dosyanın silindiği sürücüyü seçin ve önce hızlı taramayı çalıştırın. Bu tarama birkaç dakika sürer ve yakın zamanda silinen dosyaların çoğunu yakalar. Sonuç listesinde dosya adına göre filtreleyin.

7. Bulamazsanız derin taramaya geçin. Derin tarama diski sektör sektör okur; disk boyutuna göre saatler sürebilir. Bu taramada dosya adları çoğu zaman kaybolur, dosyalar "file0001.jpg" gibi adlarla listelenir. Bu yüzden tür ve boyut filtresi kullanmak, varsa önizleme penceresinden içeriğe bakmak işinizi kolaylaştırır.

8. Kurtardığınız dosyayı BAŞKA bir diske kaydedin. Programın soracağı hedef klasörü mutlaka farklı bir sürücü, harici disk veya USB bellek olarak seçin. Aynı diske yazarsanız henüz kurtarmadığınız diğer dosyaların üzerine yazma riski doğar.

9. Kurtarılan dosyayı açıp kontrol edin. Boyutu doğru görünen bir dosya bozuk çıkabilir. Belge açılmıyorsa listeden aynı dosyanın başka bir kopyasını (kurtarma programları çoğu zaman birden fazla sürüm bulur) deneyin.

10. İş bittiğinde bir yedekleme düzeni kurun. Windows'un Dosya Geçmişi'ni harici bir diske açmak ya da önemli klasörleri bulut ile eşitlemek, bir sonraki kazada bu adımların hiçbirine ihtiyaç bırakmaz.

Hangi durumda ne kadar şans var?

SSD kullanıyorsam durum neden farklı?

SSD'lerde TRIM adlı bir mekanizma, silinen blokları performans için arka planda temizler. Yani veri gerçekten kısa sürede yok olabilir. SSD'de kaybolan dosyada zaman baskısı çok daha yüksektir; ilk saatler kritiktir.

Sık yapılan hatalar

• Kurtarma programını aynı diske indirmek. En yaygın ve en can yakıcı hata. Kurtarmaya çalıştığınız verinin üzerine programın kendisini yazmış olursunuz.
• Panikle bilgisayarı kullanmaya devam etmek. Tarayıcı açmak, oyun kurmak, güncelleme başlatmak diske sürekli yazar. Mümkünse o diskteki işleri askıya alın.
• Diski biçimlendirip "yeniden denemek". Hiçbir sorunu çözmez,