Harici SSD ile Dosya Kopyalama Hızını Maksimize Etme

Harici SSD aldınız, kutudan çıkardınız, bilgisayara taktınız ve 20 GB'lık bir klasörü kopyalamaya başladınız. Ekranda "kalan süre: 14 dakika" yazıyor. Oysa kutunun üstünde "1000 MB/s" yazıyordu. Nerede hata var?

Genellikle hata diskin kendisinde değil, onu bilgisayara bağlayan yolda. Aşağıda bu yolu adım adım açıyoruz.

Önce şu soru: Hız neden düşük olur?

Bir dosya kopyalarken veri şu zinciri geçer: kaynak disk → bilgisayarın anakartı → USB/Thunderbolt portu → kablo → harici SSD kutusu → SSD. Zincirin en yavaş halkası, tüm hızı belirler. Yani içeride 1000 MB/s'lik bir NVMe SSD olsa bile, onu USB 2.0 portuna takarsanız 35-40 MB/s civarında kalırsınız.

Dolayısıyla dış SSD hız sorununu çözmek, aslında bu zincirdeki zayıf halkayı bulmak demek.

Adım adım: Maksimum hızı elde etme

1. Portunuzun türünü belirleyin. Laptopunuzun yanındaki USB girişlerine bakın. İçi mavi plastikse USB 3.0 (yani 5 Gbps) demektir. Siyahsa büyük ihtimalle USB 2.0'dır. Yanında "SS" (SuperSpeed) yazısı varsa yine 3.0 ve üzeridir. Yıldırım simgesi varsa Thunderbolt olabilir. Emin değilseniz Aygıt Yöneticisi'nde "Evrensel Seri Veri Yolu denetleyicileri" başlığını açın; orada "USB 3.0 eXtensible Host Controller" gibi bir satır görmelisiniz.

2. SSD'yi doğrudan bilgisayara takın. Klavye hub'ı, monitör üzerindeki port, ucuz USB çoklayıcı… Bunların hepsi hızı böler ve çoğu zaten 2.0 hızındadır. Diski laptopun kendi portuna takın.

3. Kabloyu ciddiye alın. "Aynı fiş girmiş, o zaman aynıdır" doğru değil. Bazı USB-C kabloları yalnızca şarj için üretilir, veri hattı ya yoktur ya da sadece 480 Mbps taşır. SSD'nin kutusundan çıkan orijinal kabloyu kullanın. Kayıp veya bozuksa, üzerinde veri hızı yazan bir kablo alın.

4. Diski doğru dosya sistemiyle biçimlendirin. Yeni SSD'ler çoğu zaman exFAT ile gelir. Sadece Windows kullanıyorsanız NTFS daha kararlı çalışır ve büyük dosya transferlerinde daha az takılır. Mac ile de paylaşacaksanız exFAT'te kalın. FAT32'den mutlaka çıkın: 4 GB'tan büyük tek dosya kopyalamanıza izin vermez. Biçimlendirme sırasında ayırma birimi boyutunu varsayılan bırakmak yeterli. Bölümlendirme mantığını daha derin merak ediyorsanız, sabit disk bölümlendirme konusunu anlatan rehberimiz işinizi görür.

5. Windows'ta yazma önbelleğini açın. Aygıt Yöneticisi → Disk sürücüleri → SSD'nize sağ tıklayın → Özellikler → İlkeler sekmesi. Burada "Daha iyi performans" seçeneğini işaretleyin. Uyarı: bu ayar açıkken diski mutlaka "Donanımı Güvenle Kaldır" ile çıkarmalısınız, yoksa veri kaybı riski var.

6. Kaynak diskin de hızlı olduğundan emin olun. Dosyaları eski bir mekanik sabit diskten kopyalıyorsanız, tavan 100-150 MB/s'dir; harici SSD ne kadar hızlı olursa olsun fark etmez. Zincirin yavaş halkası bu sefer kaynaktır.

7. Tek büyük dosya ile çok sayıda küçük dosyayı ayırın. 10 GB'lık tek bir video dosyası saniyeler içinde uçar. 10 GB'lık 200.000 küçük dosya ise saatler sürebilir, çünkü her dosya için ayrı işlem yapılır. Böyle klasörleri kopyalamadan önce ZIP'leyin; hem daha hızlı gider hem de yarıda kesilme riski azalır.

8. Kopyalama sırasında sistemi rahat bırakın. Antivirüs gerçek zamanlı taraması, arka planda çalışan yedekleme veya bulut senkronizasyonu transferi ciddi biçimde yavaşlatır. RAM belleğini boşaltma ve gereksiz başlangıç programlarını kapatma konularını okuduysanız aynı mantığı burada da uygulayın.

9. Sonucu ölçün. Kopyalama penceresinde "Ayrıntılar" bağlantısını açın; anlık MB/s değerini görürsünüz. Kabaca beklentiler:

Peki hâlâ yavaşsa?

Soru: Transfer başta hızlı başlayıp sonra düşüyor, normal mi? Evet, çok yaygın. Birçok SSD'de "SLC önbellek" denen hızlı bir tampon alan vardır. O dolunca hız gerçek yazma hızına iner. Büyük transferlerde bu düşüş beklenen davranıştır.

Soru: Disk ısınıyor, sorun mu? Metal kasalı SSD'lerin ısınması normaldir; kasa zaten soğutucu görevi görür. Ama aşırı ısınmada disk kendini korumak için hızını kısar. Diski havalandırması olan bir yüzeye koyun. Isı yönetimi konusu ilginizi çekiyorsa işlemci sıcaklığı ve soğutma yazımıza da göz atabilirsiniz.

Soru: Thunderbolt portum var ama fark görmüyorum. Thunderbolt hızını almak için hem diskin hem kablonun Thunderbolt destekli olması gerekir. Sıradan bir USB-C SSD'yi Thunderbolt porta takarsanız yine USB hızında çalışır.

Sık yapılan hatalar

• Diski USB hub'a veya monitör portuna takıp yavaşlığa şaşır