Grafik Kartı Sürücüsünü Güncelleme ve Eski Sürüme Dönme

Oyun açılırken siyah ekran, video oynatırken takılma, bazen de masaüstünde titreyen görüntü… Bu tür şikayetlerin arkasında çoğu zaman donanım arızası değil, yanlış ya da eski bir ekran kartı sürücüsü vardır. İşin güzel tarafı, gpu sürücü güncelleme işlemi sanıldığı kadar teknik bir konu değil; birkaç ekran ve biraz dikkat yeterli.

Sürücü nedir, neden bu kadar önemli?

Sürücü, işletim sisteminizle ekran kartınız arasındaki tercümandır. Windows "şu görüntüyü çiz" der, sürücü bunu kartın anlayacağı dile çevirir. Tercüman eskiyse ya da yeni oyunun konuştuğu dili bilmiyorsa iletişim kopar. Bu yüzden yeni çıkan oyunlarda sürücü güncellemesi ciddi performans farkı yaratabilir.

Her güncelleme mutlaka daha iyi midir?

Hayır. Sürücüler de yazılımdır ve hata barındırabilirler. Bazı sürümler belirli oyunlarda çökmeye, bazıları ekran kartı fanının yanlış çalışmasına yol açabilir. Bu yüzden "en yeni" değil, "sizin sisteminizde stabil çalışan" sürüm doğru sürümdür. Zaten sorunsuz çalışan bir bilgisayarda her ay sürücü kovalamanın anlamı yok.

Ekran kartımın markasını ve modelini nasıl öğrenirim?

Klavyeden Windows tuşu ile R'ye basıp dxdiag yazın, Enter'a basın. Açılan pencerede "Ekran" sekmesinde kartınızın adı, üreticisi ve mevcut sürücü sürümü yazar. Alternatif olarak Aygıt Yöneticisi'ndeki "Görüntü bağdaştırıcıları" bölümüne bakabilirsiniz. Buradaki bilgiyi bir yere not edin; hem doğru sürücüyü indirmek hem de sorun çıkarsa eski sürüme dönmek için gerekecek.

Adım adım güncelleme

1. Mevcut sürüm numarasını yazın. Örneğin "31.0.15.4633" gibi bir numara ya da NVIDIA/AMD panelindeki kısa sürüm numarası. Sorun yaşarsanız geri döneceğiniz nokta budur.
2. Üreticinin resmi kaynağını kullanın. NVIDIA kartlarda GeForce Experience uygulaması ya da NVIDIA'nın sürücü indirme sayfası; AMD kartlarda AMD Software (Adrenalin) uygulaması ya da AMD'nin destek sayfası. Intel dahili grafiklerde ise Intel'in kendi sürücü yardımcı uygulaması işi görür.
3. Doğru işletim sistemini seçin. Windows 10 ve 11 için ayrı paketler sunulabilir, ayrıca 64-bit seçimini kaçırmayın.
4. Oyunları ve arka plan programlarını kapatın. Kurulum sırasında ekran birkaç saniye kararacak, hatta çözünürlük geçici olarak değişecektir. Bu normaldir.
5. Kurulumda "Temiz kurulum" seçeneğini işaretleyin. NVIDIA'da "Özel (Gelişmiş)" yolunu seçtiğinizde bu kutu görünür; AMD'de "Fabrika Ayarlarına Sıfırla" benzeri bir seçenek vardır. Bu seçenek eski ayarları ve bozuk dosyaları temizler.
6. Bilgisayarı yeniden başlatın. Kurulum "gerekmiyor" dese bile yeniden başlatmak sorunların büyük kısmını önler.
7. Test edin. Ağır bir oyun ya da video düzenleme programı açıp on beş dakika kullanın. Bu sırada sıcaklıkları da takip etmek iyi fikirdir; işlemci ve kart sıcaklıklarını izleme alışkanlığı bu tür testlerde çok işe yarar.

Sürücüyü kurdum ama işler kötüleşti, ne yapmalıyım?

Eski sürüme dönmenin iki yolu var.

1. Aygıt Yöneticisi üzerinden geri alma

1. Başlat'a sağ tıklayıp Aygıt Yöneticisi'ni açın.
2. "Görüntü bağdaştırıcıları" başlığını genişletin, ekran kartınıza çift tıklayın.
3. "Sürücü" sekmesinde Sürücüyü Geri Al düğmesine basın. Düğme soluksa Windows önceki sürümü saklamamış demektir; ikinci yönteme geçin.
4. Sebep sorulduğunda herhangi birini seçip onaylayın, ardından yeniden başlatın.

2. İstediğiniz eski sürümü elle kurma

1. Üreticinin sürücü arşivinden çalıştığını bildiğiniz sürümü indirin.
2. Denetim Masası'ndan mevcut sürücüyü kaldırın. Kalıntılar sorun çıkarıyorsa, yazılımları tamamen kaldırma konusundaki yöntemler burada da geçerli.
3. İnternet bağlantısını geçici olarak kesin ki Windows araya girip kendi sürücüsünü kurmasın.
4. Eski sürücüyü temiz kurulum seçeneğiyle kurun, yeniden başlatın, sonra interneti açın.

Windows yeniden aynı sürücüyü kuruyor, engelleyebilir miyim?

Evet. Gelişmiş sistem ayarlarındaki "Aygıt kurulum ayarları" bölümünden üretici uygulamalarının otomatik indirilmesini kapatabilirsiniz. Yine de Windows Update kritik gördüğü sürücüleri getirebilir; bu yüzden çalışan sürüm kurulduktan sonra bir süre büyük güncellemeleri kontrol ederek yüklemek daha güvenli.

Sık yapılan hatalar

• Üçüncü parti "sürücü güncelleyici" programlar kullanmak. Bunların çoğu yanlış paket kurar, bir kısmı reklam yazılımı taşır. Kötü amaçlı yazılım riskini boşuna almayın.
• Model yerine benzer modeli indirmek. "GTX 1650" ile "GTX 1650 Ti" ayrı paketler kullanabilir.
• Laptopta masaüstü sürücüsü kurmaya çalışmak. Dizüstünde çoğu zaman hem dahili hem harici kart vardır; üreticinin dizüstü için hazırladığı paket ya da laptop markasının destek sayfası daha güvenlidir.
• Sürüm numarasını not almamak. Geri dönmek istediğinizde hangi sürüme döneceğinizi bilemezsiniz.
• Kurulum sırasında bilgisayarı kapatmak. Ekran kararması normaldir; bekleyin.
• Her sorunu sürücüye yüklemek. Takılmaların kaynağı bazen dol