Virüs ve Kötü Amaçlı Yazılımlardan Korunma

Bilgisayarınız yavaşladığında ya da tarayıcınızda tanımadığınız bir arama motoru çıktığında akla gelen ilk soru şu oluyor: "Virüs mü kaptım?" Bazen cevap evet, bazen hayır. Ama her iki durumda da doğru bir güvenlik düzeni kurmak, sorunu sonradan temizlemekten çok daha kolay. Aşağıda, konuya yeni başlayan birinin kafasındaki soruları sırayla ele alıyoruz.

Virüs, kötü amaçlı yazılım, fidye yazılımı… Aralarındaki fark ne?

"Virüs" halk arasında hepsinin ortak adı oldu ama teknik olarak farklı aileler var:

• Virüs / solucan: Kendini kopyalayarak yayılır, dosyalara bulaşır.
• Truva atı (trojan): Faydalı bir program gibi görünür, arka planda başka şeyler yapar. En sık karşılaşılan tür bu.
• Fidye yazılımı (ransomware): Dosyalarınızı şifreler, para ister. En yıkıcı olanı.
• Reklam yazılımı / tarayıcı korsanı: Ana sayfanızı değiştirir, açılır pencere yağdırır. Genelde "ücretsiz indirme" sitelerinden gelir.
• Casus yazılım / keylogger: Yazdıklarınızı, şifrelerinizi kaydeder.

Hepsi için ortak ad kötü amaçlı yazılım (malware). Antivirüs programları bugün sadece klasik virüsle değil, bu ailelerin tamamıyla uğraşıyor.

Windows'un kendi korumasını kullanmak yeterli değil mi?

Windows ile birlikte gelen dahili güvenlik çözümü (Windows Güvenliği / Microsoft Defender) çoğu ev kullanıcısı için makul bir taban sağlar. Ücretsizdir, sistemle bütünleşiktir, sizden lisans istemez ve ek bir yavaşlama getirmez. Yeni başlayan biri için en pratik yol: önce dahili korumanın açık ve güncel olduğundan emin olmak, sonra ihtiyaç duyarsanız üçüncü taraf bir çözüme geçmek. Asla yapılmaması gereken şey ise iki farklı antivirüsü aynı anda çalıştırmaya kalkmak.

Adım adım: antivirus seçimi ve kurulumu

1. Mevcut durumu kontrol edin. Başlat menüsüne "Windows Güvenliği" yazın. "Virüs ve tehdit koruması" bölümünde yeşil bir onay işareti görüyorsanız koruma etkin demektir. Kırmızı uyarı varsa, genelde daha önce kurulmuş ve süresi bitmiş bir program engel oluyordur.
2. İhtiyacınızı belirleyin. Sadece internette geziniyor, e-posta okuyor, ofis işleri yapıyorsanız dahili koruma + dikkatli davranış çoğu zaman yeterli. Bilgisayarı çocuklar da kullanıyorsa, çok sayıda program indiriyorsanız veya bankacılık işlemlerini yoğun yapıyorsanız ek katman mantıklı olur.
3. Programı yalnızca resmi kaynaktan indirin. Antivirüs adı yazıp çıkan ilk reklam bağlantısına değil, üreticinin kendi sitesine gidin. "Crack", "full sürüm", "lisans anahtarı" içeren sonuçlardan kesinlikle uzak durun; bu dosyaların büyük kısmı zaten zararlı yazılım taşır.
4. Eski güvenlik yazılımını temiz şekilde kaldırın. Yeni bir antivirüs kurmadan önce eskisini Denetim Masası üzerinden kaldırın, mümkünse üreticinin kaldırma aracını kullanın. Kalıntılar çakışmaya yol açar; yazılımları tamamen kaldırma ve kalıntılarını silme konusundaki rehberimizde bu işin ayrıntısı var.
5. Kurulum sırasında ekranları okuyun. Birçok ücretsiz güvenlik paketi yanında tarayıcı eklentisi, VPN denemesi, "sistem hızlandırıcı" gibi ekler teklif eder. İstemediklerinizin kutusunu kaldırın. Kurulum bittikten sonra bilgisayarı yeniden başlatın.
6. İlk tam taramayı yapın. Kurulumdan hemen sonra "tam tarama" seçeneğini çalıştırın. Bu tarama diskin tamamını okuduğu için uzun sürer ve işlemciyi zorlar; bilgisayarınızı kullanmadığınız bir zaman dilimini seçin. Bu sırada fanın hızlanması normaldir, ama sıcaklık sürekli yüksek kalıyorsa işlemci sıcaklığı ve soğutma konusuna bakmanız gerekebilir.
7. Otomatik güncellemeyi ve gerçek zamanlı korumayı doğrulayın. Antivirüsün değeri, veritabanının güncelliğinden gelir. Ayarlarda "otomatik güncelleme" ve "gerçek zamanlı / anlık koruma" açık olmalı.
8. Haftalık zamanlanmış tarama kurun. Çoğu programda "Zamanlanmış tarama" bölümünden hafta içi bir gün, örneğin öğle saatlerine hızlı tarama koyabilirsiniz.
9. Windows güncellemelerini ihmal etmeyin. Kötü amaçlı yazılımların büyük bölümü kapatılmamış sistem açıklarından girer. İşletim sistemi ve tarayıcı güncellemeleri, antivirüs kadar önemlidir.
10. Yedek planı kurun. Fidye yazılımına karşı tek gerçek sigorta yedektir. Önemli dosyalarınızı harici diske ya da bulut hesabına kopyalayın. Dosyalarınızı ayrı bir bölümde tutmak da işinizi kolaylaştırır; sabit diski bölümlendirme yazımız bu düzeni kurmaya yardımcı olur.

Bilgisayarımın virüs kaptığını nasıl anlarım?

Yavaşlık her z